Trước khi lên đường chinh phục ngọn núi hùng vĩ, Ana Lia González Maguiña đã kiểm tra lại trang bị của mình: Một chiếc áo len dày để chống lại cái lạnh; bộ dây đai và dây leo để chinh phục đỉnh núi cao 6.000 mét – một trong những ngọn núi cao nhất Bolivia; kính râm kiểu phi công để bảo vệ mắt khỏi ánh nắng chói chang của vùng cao nguyên. Quan trọng nhất, một chiếc váy xòe rộng có màu hồng rực rỡ .
Chiếc váy xòe nhiều lớp với lớp váy lót xếp tầng mang tên Pollera là trang phục truyền thống của phụ nữ bản địa ở vùng cao nguyên Bolivia. Chiếc váy tưởng chừng lỗi thời từ lâu nay được thiết kế lại trên nền các loại vải địa phương,giàu hoa văn và được khôi phục như một niềm tự hào và biểu tượng bản sắc ở quốc gia duy nhất trong khu vực có đa số dân cư là người bản địa.
Thay vì coi chiếc váy cồng kềnh là trở ngại cho những công việc đòi hỏi thể chất cao trong các lĩnh vực do nam giới thống trị, phụ nữ bản địa vùng Andes, được gọi là “cholitas”, khẳng định rằng việc họ không muốn tuân theo phong cách đương đại không ảnh hưởng đến sự thoải mái hay khả năng làm việc.
“Môn thể thao của chúng tôi đòi hỏi rất cao, vô cùng khắc nghiệt. Vì vậy, việc thi đấu trong trang phục truyền thống Pollera thể hiện sức mạnh đó, thể hiện sự trân trọng cội nguồn của chúng tôi. Đây không phải là để phô trương”, González Maguiña, 40 tuổi, một vận động viên leo núi chuyên nghiệp đứng trước đỉnh Huayna Potosi phủ đầy tuyết, ngay phía bắc La Paz, thủ đô hành chính của Bolivia.
Những người thợ mỏ, vận động viên trượt băng, leo núi, cầu thủ bóng đá và đô vật mặc váy trên khắp Bolivia đều bày tỏ quan điểm tương tự trong các cuộc phỏng vấn, miêu tả việc họ mặc váy truyền thống trong mọi mục đích nghề nghiệp và thể chất là một hành động thể hiện sự tự chủ.
“Chúng tôi, những người phụ nữ mặc Polleras, muốn tiếp tục tiến về phía trước. Tôi làm việc như thế này và mặc nó vì các con tôi”, Macaria Alejandro, một nữ thợ mỏ 48 tuổi ở bang Oruro phía Tây Bolivia, nói. Chiếc Pollera của bà lấm lem bụi bẩn sau một ngày làm việc dưới lòng đất.
Nhưng nhiều người cũng mô tả thời điểm hiện tại là thời điểm bất ổn đối với những phụ nữ mặc Pollera ở Bolivia dưới chính phủ bảo thủ đầu tiên của đất nước trong gần 2 thập kỷ.
Tổng thống trung hữu Rodrigo Paz nhậm chức tháng trước trong bối cảnh nền kinh tế Bolivia đang khủng hoảng, chấm dứt một kỷ nguyên dài cầm quyền được định hình bởi nhà lãnh đạo đầy sức hút Evo Morales (2006-2019) – vị tổng thống người bản địa đầu tiên của Bolivia, người đã ưu tiên người dân bản địa và nông thôn trong một quốc gia vốn bị cai trị bởi tầng lớp thượng lưu da trắng trong nhiều thế kỷ.
Thông qua hiến pháp mới, Morales đã đổi tên quốc gia từ Cộng hòa Bolivia thành Nhà nước Đa quốc gia Bolivia và chọn biểu tượng bản địa wiphala – một bàn cờ nhiều màu sắc tươi sáng – làm biểu tượng tương đương với quốc kỳ. Lần đầu tiên, các bộ trưởng và quan chức mặc Pollera (trang phục truyền thống của người Bolivia) đi lại trong các hành lang quyền lực.
Nhưng sự thất vọng đối với đảng Phong trào Tiến tới Chủ nghĩa Xã hội của Morales ngày càng gia tăng, đặc biệt là dưới thời đồng minh cũ của ông, cựu Tổng thống Luis Arce, người đã bị bắt giữ hồi đầu tháng này với cáo buộc biển thủ tiền từ một quỹ nhà nước dành để hỗ trợ các cộng đồng người bản địa.
Một số phụ nữ theo phong trào Cholita hiện đang tự hỏi sự thay đổi đó sẽ đi đến đâu và lo sợ nó có thể ảnh hưởng đến những quyền lợi mà họ đã khó khăn lắm mới giành được, bất chấp những lời hứa ngược lại của Tổng thống Rodrigo Paz.
Họ mô tả cảm giác bị chính phủ bỏ rơi, một chính phủ không có thành viên nào là người bản địa. Họ lo lắng về những hệ lụy của việc quân đội tháng trước loại bỏ các biểu tượng bản địa khỏi logo của mình và việc chính phủ quyết định ngừng treo cờ wiphala tại phủ tổng thống, vốn là truyền thống lâu đời.
“Tôi cảm thấy chính phủ không quan tâm đến chúng tôi”, Alejandro, một người thợ mỏ, nói. “Chúng tôi cần một sự thay đổi. Nền kinh tế phải tốt hơn. Nhưng thật buồn khi thấy không có người có thế lực nào mặc Polleras. Tôi coi đó là sự phân biệt đối xử”.
Nhưng González Maguiña nói rằng bà vẫn còn hy vọng, bởi vì phụ nữ bản địa đã tiến bộ. “Chúng tôi đã có đủ sức mạnh và mọi thứ đi kèm với nó. Chúng tôi chắc chắn sẽ gõ cửa chính phủ mới này”, bà nói.
Nguồn: AP